AFAD ve Deprem Çantası Rehberi 2026: Afetlere Hazırlığın Tüm Adımları

Türkiye; deprem, sel, heyelan, çığ, orman yangını ve fırtına gibi pek çok doğal afet türüyle yüz yüze olan bir coğrafyada yer alır. Afetlerle başa çıkmanın en etkili yolu, afet öncesinde hazırlıklı olmaktır. Bu rehberde T.C. AFAD Başkanlığı'nın görevlerini, vatandaşların afet öncesinde alabileceği önlemleri, deprem çantası içeriğini ve aile afet planını adım adım bulacaksınız.

1. AFAD Nedir?

AFAD; T.C. İçişleri Bakanlığı'na bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın kısaltmasıdır. 2009 yılında kurulan başkanlık; daha önce Sivil Savunma Genel Müdürlüğü, Türkiye Acil Durum Yönetimi Genel Müdürlüğü ve Afet İşleri Genel Müdürlüğü gibi farklı kurumlar tarafından yürütülen görevleri tek çatı altında toplamıştır.

AFAD'ın temel görevi, afetlerle ilgili olarak;

• Afet öncesinde planlama ve hazırlık,
• Afet anında koordineli müdahale,
• Afet sonrasında iyileştirme ve normalleşme

süreçlerini yönetmektir. AFAD; tüm illerde "İl Afet ve Acil Durum Müdürlükleri" aracılığıyla saha çalışmasını yürütür.

2. AFAD'ın Verdiği Hizmetler

Afet Öncesi Hizmetler

AFAD; afet riski analizleri yapar, deprem ve afet haritaları hazırlar, halk eğitimleri organize eder, sivil savunma çalışmaları yürütür, afet farkındalık kampanyaları düzenler ve afet planlarını yapar.

Afet Anında Hizmetler

Arama-kurtarma operasyonları, koordineli müdahale, geçici barınma alanları kurma, gıda ve içme suyu temini, sağlık hizmetleri için saha koordinasyonu, lojistik destek ve diğer kurumlarla iletişim AFAD tarafından yürütülür.

Afet Sonrası Hizmetler

Hasar tespiti, yardım dağıtımı, geçici barınma alanlarının yönetimi, kalıcı konutların inşa süreci, psikososyal destek programları ve normalleşme planlaması AFAD'ın sorumluluğu altındadır.

Eğitim Faaliyetleri

AFAD; vatandaşlara, kamu çalışanlarına, öğrencilere ve gönüllülere yönelik temel afet bilinci eğitimleri, ilk yardım eğitimleri ve sivil savunma eğitimleri düzenler. Bazı eğitimler online platformlardan da takip edilebilir.

3. AFAD Acil Mobil Uygulaması

AFAD Acil; afet uyarılarına anında erişmenizi sağlayan resmi mobil uygulamadır. Android ve iOS platformlarında ücretsiz olarak indirilebilir. Uygulama özellikleri:

• Anlık deprem bildirimleri (Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve AFAD verisi)
• En yakın afet toplanma alanını harita üzerinde gösterme
• Afet öncesi/anı/sonrası yapılması gerekenler rehberi
• Hava durumu uyarıları
• Tehlikeli durumlarda otomatik konum paylaşımı
• Acil iletişim numaraları
• Aile bireyleriyle "iyiyim" mesajı paylaşma özelliği

Uygulamayı önceden indirip aile bireyleriyle iletişim ayarlarını tanımlamak büyük önem taşır. Afet anında şebekeler yoğunlaştığında bu tür sistemler kritik olur.

4. AFAD İletişim Bilgileri

5. Deprem Çantasında Neler Olmalı?

Deprem çantası; afet sonrası ilk 72 saatte (3 gün) ihtiyacınızı karşılayacak şekilde hazırlanır. Her aile bireyi için ayrı bir çanta hazırlanması ve içeriklerin periyodik olarak kontrol edilmesi gerekir.

İçecek ve Yiyecek

• Kişi başı günlük en az 2 litre olmak üzere 3 günlük şişe su
• Konserve gıda (et, sebze, meyve)
• Bisküvi, kraker ve enerji barı
• Kuru yemiş, kuru meyve
• Kavanoz/teneke açacağı, plastik kaşık-çatal

Aydınlatma ve Haberleşme

• El feneri (LED tercih edilmeli)
• Yedek piller (tarih kontrol edilmeli)
• Pilli/dinamolu/güneş enerjili radyo
• Yedek powerbank ve şarj kablosu
• Düdük (enkaz altından sesle yardım çağırmak için)

İlk Yardım Malzemeleri

• Steril gazlı bez, sargı bezi, üçgen sargı
• Yapışkan bant, yara bandı (çeşitli boyutlarda)
• Antiseptik solüsyon, dezenfektan jel
• Steril eldiven, makas ve cımbız
• Termometre
• Maske, ıslak mendil

Çantaya konacak kişisel ilaçlar konusunda bireysel sağlık durumunuza uygun düzenlemeyi doktorunuzla görüşerek yapın. Reçeteli ilaçlar için doktor önerisi olmaksızın stok oluşturmayın.

Hijyen Malzemeleri

• Tuvalet kağıdı, ıslak mendil
• Sabun, diş fırçası ve macun
• Hijyenik ped/ örtü, bebek bezi (varsa)
• Çöp poşeti, kilitli poşet

Belge ve Kıymetli Eşyalar

• Kimlik fotokopisi (her aile bireyi için)
• Sağlık karnesi/SGK belgesi fotokopisi
• Tapu, sigorta poliçesi gibi kritik belgelerin fotokopileri
• Aile fotoğrafı ve aile/yakın iletişim listesi (yazılı)
• Bir miktar nakit para (banka sistemleri çalışmayabilir)

Kıyafet ve Barınma

• Yedek iç çamaşırı ve çorap
• Sıcak tutan ceket veya battaniye
• Yağmurluk veya kirli torbası
• Hafif ve ısı yalıtımlı battaniye (acil battaniye)
• Kalın çorap, dayanıklı ayakkabı

Aletler

• Çakı veya çok amaçlı çakı (Swiss army knife)
• İp/halat, koli bandı
• Toz maskesi (N95 standardına yakın)
• Kalın iş eldiveni
• Pusula, harita
• Kibrit/su geçirmez çakmak (sızdırmaz kapta)

6. Çanta Bakımı ve Yenileme

Deprem çantası bir kez hazırlanıp unutulacak bir şey değildir. Aşağıdaki noktalara dikkat etmek gerekir:

• Şişe sular her 6 ayda bir yenilenmelidir.
• Konserve ve gıda ürünlerinin son kullanma tarihleri 6 ayda bir kontrol edilmelidir.
• Piller her 6-12 ayda bir test edilmelidir.
• Mevsim değişikliğinde içindeki kıyafetler güncellenmelidir.
• Çocuklu aileler; çocukların yaş ve gelişimine göre içeriği güncellemelidir.
• Çantanın yeri herkes tarafından bilinmelidir.

7. Deprem Çantası Nerede Saklanmalı?

Çantanın yeri, afet anında ulaşılabilirlik açısından çok önemlidir. Aşağıdaki kriterlere göre yer seçimi yapılabilir:

• Evin çıkışına yakın bir noktada (antre, hol, yatak odası girişi)
• Ağır eşyaların altında değil, yan veya üstte
• Devrilebilecek dolapların yanında değil
• Çocukların kolayca ulaşamayacağı ama büyüklerin görebileceği yükseklikte
• Ev dışına da bir yedek çanta (araba bagajı, iş yeri) hazırlamak ek koruma sağlar

8. Aile Afet Planı

Aile afet planı; afet anında aile fertlerinin ne yapacağını, nereye gideceğini ve nasıl iletişim kuracağını önceden belirleyen yazılı bir plandır. Plan oluşturulurken aşağıdaki noktalar düşünülür:

• Toplanma noktası: Aile bireyleri ayrı yerlerdeyken hangi noktada buluşacağına önceden karar verin (mahalle parkı, okul bahçesi gibi resmi toplanma alanı).
• Şehir dışı iletişim adresi: Yerel hatlar tıkanırsa ulaşılacak şehir dışındaki bir akrabanın numarası ortak bir referans olabilir.
• Çocuklar için talimatlar: Okuldaki ya da kreşteki çocuklar için aile dışında kim alabilir bilgisi.
• Evcil hayvanlar: Ev hayvanları için taşıma çantası, mama ve su planlaması.
• Tıbbi ihtiyaçlar: Düzenli ilaç kullanan veya kronik hastalığı olan aile bireyleri için doktor onaylı bir liste.
• Engelli ya da yaşlı bireyler: Erişilebilirlik gereksinimleri için ek planlama.

9. Afet Toplanma Alanları

Toplanma alanları; afet sonrası vatandaşların güvenli şekilde bir araya gelebileceği, kalabalık binaların ve devrilebilecek yapıların uzağında olan açık alanlardır. Genellikle parklar, okul bahçeleri, spor sahaları ve geniş meydanlar bu amaçla belirlenir.

Bulunduğunuz mahallenin toplanma alanlarını öğrenmenin yolları:

• AFAD Acil mobil uygulamasından haritada görüntüleme
• e-Devlet üzerinden "Afet Toplanma Alanı Sorgulama" hizmeti
• İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü iletişimi
• Belediye internet sayfası

10. Deprem Anında Yapılması Gerekenler

Deprem anında doğru hareket etmek hayat kurtarıcıdır. AFAD'ın temel önerileri şu şekildedir:

Bina İçindeyken

• Çök, kapan, tutun: Sağlam bir mobilyanın yanına çök, başını koruyacak şekilde kapan, sallanma bitene kadar pozisyonu koru.
• Cam, ayna ve devrilebilecek dolapların yanından uzak dur.
• Asansörü kullanma; merdivenden de aşağı koşma.
• Çocukları sakinleştir, paniğe kapılma.
• Sallanma durduğunda dikkatli şekilde dışarı çıkış yapılabilir.

Açık Alandayken

• Binalardan, elektrik direklerinden ve trafodan uzaklaş.
• Açık geniş bir alana yönel, çök ve sallanmanın bitmesini bekle.
• Reklam panoları, ağaçlar ve yol üstü tabelalardan uzak dur.

Araç İçindeyken

• Hızını yavaşça kes ve emniyetli bir alanda dur.
• Alt ve üst geçit, köprü, viyadük gibi yapıların üzerinde durmaktan kaçın.
• Sallanma bitene kadar araç içinde kal.

11. Deprem Sonrasında Yapılması Gerekenler

• Önce kendinizi, sonra aile bireylerinizi kontrol edin.
• Doğal gaz ve elektriği vana ve şalterden kapatın.
• Telefon hatlarını yalnızca acil durumlar için kullanın; mesaj/SMS daha güvenilirdir.
• Resmi açıklamaları AFAD ve yetkili kurumlardan takip edin.
• Hasarlı binalara girmeyin; hasar tespiti yetkili ekiplerce yapılmalıdır.
• Kontrolsüz duyumlara itibar etmeyin; yalnızca AFAD, Kandilli ve resmi medya bilgisini esas alın.
• Toplanma alanına ya da önceden planlanan buluşma noktasına gidin.

12. Çocuklarda Afet Bilinci

Çocuklara afet konusunda yaşa uygun ve sakin bir dille bilgi vermek; afet anında paniğe kapılmalarını önler. Anaokulu yaşından itibaren "Çök, Kapan, Tutun" oyununu evde tatbikatla göstermek faydalıdır. Çocuğun çantasına sevdiği bir oyuncak ya da küçük bir hatıra eşya koymak; afet sonrası psikolojik destek sağlar.

Okullarda yapılan afet tatbikatlarına çocuğunuzun katılması önemlidir. AFAD'ın çocuklara yönelik eğitim materyalleri ve animasyonları resmi web sitesinden takip edilebilir.

13. Sonuç

Afetler önlenemez ama hazırlık ile etkileri büyük ölçüde azaltılabilir. AFAD'ın resmi kaynakları, AFAD Acil mobil uygulaması ve hazırlanmış bir aile afet planı; afet öncesinde, anında ve sonrasında en güçlü desteğinizdir. Deprem çantanızı bugün hazırlayın, içeriğini düzenli güncelleyin ve aile afet planınızı tüm aile bireyleriyle paylaşın. Detaylı bilgiler için afad.gov.tr resmi adresini ziyaret edebilirsiniz.