HAYBİS, PETVET ve Mikroçip Sistemi Rehberi 2026: Evcil Hayvan Kayıt Sistemi

Türkiye'de evcil hayvanların resmi kayıt altına alınması; sahiplenme zincirinin takibi, kaybolma durumunda yeniden buluşma ve halk sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Sistemin temel taşları mikroçip uygulaması, PETVET ve HAYBİS'tir. Bu rehberde hayvan kayıt sisteminin nasıl işlediğini, sahibin sorumluluklarını ve sık karşılaşılan durumları bilgilendirme amaçlı ele alıyoruz.

Mikroçip Nedir?

Mikroçip; pirinç tanesi büyüklüğünde, ISO 11784/11785 standardına uygun, hayvanın derisi altına enjekte edilen pasif RFID etiketidir. İçinde benzersiz bir kimlik numarası yer alır. Tarama cihazıyla okutulduğunda kayıt sistemindeki hayvan bilgilerine ulaşılır. Mikroçip:

• Pil veya sinyal yaymaz.
• Ömür boyu kullanılabilir.
• Yer değiştirme ihtimali çok düşüktür.
• Yalnızca yetkili veteriner hekim tarafından uygulanır.

HAYBİS Nedir?

HAYBİS (Hayvan Bilgi Sistemi); Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yürüttüğü merkezi hayvan kayıt platformudur. HAYBİS kapsamında çiftlik, hobi ve evcil hayvanlara dair kayıtlar tutulur. Evcil hayvanlar için PETVET modülü kullanılır.

PETVET Modülü

PETVET; HAYBİS'in evcil hayvanlara özel alt sistemidir. Sisteme veteriner hekim tarafından girilen bilgiler:

• Hayvanın türü, ırkı, doğum tarihi, cinsiyet.
• Mikroçip numarası.
• Sahibin T.C. kimlik / iletişim bilgileri.
• Aşı kayıtları (özellikle kuduz).
• Üreme/sahiplik değişiklikleri.

PETVET kayıtları; sahiplilik ispatı ve seyahat süreçlerinde resmi belge kabul edilir.

Mikroçip ve Kayıt Süreci

1. Yetkili veteriner hekim mikroçipi uygular (genelde ense bölgesi).
2. Uygulama sırasında sahip bilgileri ve hayvanın bilgileri PETVET'e girilir.
3. Kuduz aşısı uygulandığında sisteme işlenir.
4. Sahip değişikliği veya iletişim güncellemesi gerektiğinde tekrar veteriner aracılığıyla bilgi güncellenir.

Sahibin Sorumlulukları

• Hayvanı mevzuat çerçevesinde belirli süre içinde mikroçiplemek/kaydettirmek.
• Adres, telefon ve sahiplik değişikliklerini güncel tutmak.
• Kuduz aşısının yapılması ve kayda alınması.
• Hayvanın terk edilmemesi (5199 sayılı kanun).

Kaybolma Durumunda Ne Yapılır?

1. En yakın veteriner kliniğine ve yerel belediye Veteriner İşleri'ne haber verin.
2. Sosyal medya ve mahalle gruplarında duyuru yapın.
3. Mikroçip sayesinde bulunan hayvan sisteme okutulup size ulaşılabilir.
4. Çiplenmemiş hayvanın bulunması olanağı azalır; bu nedenle çip uygulaması önemlidir.

Mikroçip İle İlgili Sık Sorulan Konular

• Mikroçip GPS değildir. Sadece okutulduğunda kimlik döner.
• Yer değiştirebilir mi? Çok nadiren; veteriner muayenesinde teyit edilir.
• Tehlikeli mi? Hayır; standart prosedürdür ve kısa sürer.
• Sahibim değişti, ne yapayım? Veteriner hekim aracılığıyla PETVET'te sahip değişikliği işlenir.

Yetkili Kurumlar ve İletişim

• Tarım ve Orman Bakanlığı (tarimorman.gov.tr)
• İl ve İlçe Tarım ve Orman Müdürlükleri
• Yetkili veteriner hekimler
• Yerel Veteriner Hekimler Odası
• Belediye Veteriner İşleri Müdürlüğü

Sık Sorulan Sorular

Mikroçip uygulaması ne kadar sürer?

Sadece birkaç saniye sürer; veteriner hekim uygulama öncesi muayene yapar.

Mikroçipsiz hayvanım var, ne yapayım?

Mevzuat çerçevesinde kayıt yükümlülüğünüzü tamamlamak için veteriner hekiminize başvurun.

Yurt dışından getirdiğim hayvanın çipi geçerli mi?

ISO uyumluysa Türkiye'de okunur. PETVET'e kaydı için İl Müdürlüğü ve yetkili veteriner üzerinden işlem yapılır.

Çip kaybedildi/çıkarıldı mı diye nasıl anlarım?

Veteriner muayenesinde tarama yapılır; gerekirse görüntüleme ile teyit edilir.

Çiplemenin ücreti nedir?

Uygulama ve sisteme kayıt veteriner kliniği tarafından ücretlendirilir; bölgesel farklılıklar bulunabilir.