Kuduz Bildirimi ve Hayvan Isırığı Sonrası Resmi Süreç Rehberi 2026

Hayvan ısırığı ve tırmığı; basit bir yara olarak görülmemelidir. Türkiye'de kuduz hâlâ önemli bir halk sağlığı sorunudur ve şüpheli temas durumunda devreye giren bir resmi protokol vardır. Bu rehberde ısırık/tırmık sonrasında yapılması gereken başvuru sürecini, halk sağlığı bildirim mekanizmasını ve idari adımları bilgilendirme amaçlı ele alıyoruz; tıbbi tedavi kararları yalnızca hekim tarafından verilir.

Hangi Durumlar Bildirim Gerektirir?

• Herhangi bir hayvan (sokak/sahipli, evcil/yabani) tarafından ısırılma.
• Tırmık veya yara açan temas.
• Mukozaya (göz, ağız) hayvan salyası bulaşması.
• Yarasa teması (görülmeyen küçük temas dahi).
• Ölü hayvanla yara/mukoza teması.

Şüpheli temasta da başvuru yapılması esastır; karar hekim tarafından verilir.

İlk Anda Yapılacaklar

1. Yarayı bol akan suyla 10-15 dakika sabunla yıkayın (uygulama mevcut hekim önerileri ve halk sağlığı rehberleri ile uyumludur).
2. Yarayı kapatmak için müdahaleyi sınırlayın; dikiş, alkollü sürme gibi işlemleri hekime bırakın.
3. Olayı mümkün olduğunca hızlı en yakın acil servise veya aile hekimliğine bildirin.
4. Mümkünse hayvanın türü, sahibi (varsa), aşı durumu hakkında bilgi toplayın.

Hekim, kuduz proflaksi (önleme) gerekip gerekmediğine resmi rehberlere göre karar verir.

Resmi Bildirim Süreci

• Acil servis veya aile hekimi olayı sisteme kaydeder.
• İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı birimi bilgilendirilir.
• Mevzuat çerçevesinde temaslı izlem başlatılır.
• Hayvan biliniyorsa veteriner hizmetleri devreye girer (gözlem süreci).
• Belediye ve Tarım ve Orman Müdürlükleri koordineli çalışır.

Hayvan Gözlemi

Şüpheli hayvan biliniyorsa (sahipli evcil hayvansa) mevzuat çerçevesinde belirli süre gözlem altına alınır. Gözlem süreci içinde:

• Hayvan veteriner takibi altında tutulur.
• Belirti gelişmezse risk değerlendirmesi tekrarlanır.
• Belirti gelişirse halk sağlığı protokolü yoğunlaşır.

Sahipsiz/yabani hayvan ise gözlem zor olabilir; halk sağlığı kararı buna göre alınır.

Sağlık Kuruluşundaki Başvuru

Başvuru yapacağınız kuruluşlar:

• Devlet hastanesi acil servisi
• Aile sağlığı merkezi (mesai saatlerinde)
• Eğitim ve araştırma hastanesi acil
• Bazı bölgelerde Toplum Sağlığı Merkezi

Mesai dışı saatler için 112 Acil Çağrı Merkezi yönlendirme yapabilir. Detay: 112 Rehberi.

Hayvanı Bildirme

Eğer ısıran/tırmıklayan hayvan biliniyorsa:

• Veteriner ve belediye Veteriner İşleri'ne bildirim yapılır.
• Sahibi varsa aşı kartı, kuduz aşı durumu sorulur.
• Sokak hayvanı ise belediye HRM süreci başlatabilir.

Sahipli hayvanlarda kuduz aşısının güncel olması yasal olarak şarttır; aksi durum idari yaptırım gerektirebilir.

Halk Sağlığı Açısından Önemi

Kuduz; tedavi edilebilir bir hastalıktır ancak yalnızca belirtiler ortaya çıkmadan profilaksi tamamlanırsa. Belirtiler başladıktan sonra fatal seyirlidir. Bu yüzden:

• Şüphede acil servise başvurmak hayat kurtarır.
• Sürecin tamamlanması önemlidir (hekimin önerdiği takip ziyaretlerinin atlanmaması).
• Çevredeki hayvanın izlenmesi halk sağlığını korur.

İletişim Kanalları

Sık Sorulan Sorular

Bir kedi/köpek hafifçe tırmıkladı, başvurmalı mıyım?

Evet. Şüpheli temas durumlarında hekim değerlendirmesi esastır.

Sahipli, aşılı bir köpek ısırdı; süreç gerekir mi?

Yine sağlık kuruluşuna başvurun; hekim, hayvanın aşı durumu ve olayın detayına göre karar verir.

Yarasa odasıma girdi, temas etmedim sanıyorum; ne yapmalı?

Yarasalarda çok küçük temaslar dahi risk taşıyabilir; sağlık kuruluşuna başvurun.

Aşının zamanını kaçırırsam ne olur?

Profilaksi etkinliği zamana bağlıdır; geç başvuru durumunda da hekim değerlendirmesi yapılır. Zaman kaybetmeyin.

Süreç boyunca masraflar bana mı ait?

Halk sağlığı kapsamındaki süreç mevzuata göre değerlendirilir; başvurduğunuz sağlık kuruluşu bilgilendirir.